بستن پنجره

مراکز آموزشی و فرهنگی مفتاح


 امروز چهارشنبه ۲۶ مهر ۱۳۹۶ / ۲۸ محرم ۱۴۳۹ / ۱۸ اکتبر ۲۰۱۷ /

قیام های ملی و مذهبی / تاریخ انقلاب / تاریخی / ... /
قیام میرزا کوچک خان

دفعات نمایش: 233

به مناسبت سالگرد درگذشت میرزاکوچک خان جنگلی در 11 آذر 1300 شمسی
 

درگذشت «میرزا کوچک خان جنگلی» رهبر قیام مردمی جنگل

 میرزا کوچک خان جنگلی در ۱۱ آذر سال ۱۳۰۰ شمسی در پی قیام جنگل درگذشت. از آن تاریخ هر سال در روز ۱۱ آذر مراسمی ساده در مزار او در سلیمان داراب رشت برگزار می‌شود.

میرزا یونس، فرزند میرزا بزرگ، که بعدها به میرزا کوچک خان جنگلی معروف شد، در سال ۱۲۹۸ هجری قمری در محله استادسرای رشت و در خانواده‌ای مذهبی چشم به جهان گشود و تحصیلات مقدماتی را در رشت در مدرسه علمیه حاج حسن (صالح آباد) گذراند.

پس از آن به قزوین رفته و در مدرسه صالحیه تحصیل دروس حوزوی را ادامه داد و چندی هم در مدرسه محمودیه تهران به همین منظور اقامت گزید. پایه آموزش حوزوی می‌توانست وی را در سلک روحانیان درآورد، اما حوادث و انقلابات کشور مسیر افکارش را تغییر داد و او را به راهی دیگر کشاند.

 

میرزا کوچک خان دارای دو خواهر به نام‌های کربلایی خانم و سارا خانم و دو برادر به نام‌های میرزا محمدعلی خان و میرزا رحیم خان بود، که هردو بعد از میرزا وفات یافتند. بنا به گفته اطرافیان، او مردی قوی بنیه، زاغ چشم و دارای سیمایی متبسم بود و از نظر اجتماعی مردی باادب، فروتن، خوش‌برخورد، مؤمن به اصول اخلاقی، صریح‌اللهجه، طرفدار عدل و آزادی و حامی مظلومان بود.

میرزا در واقعه مشروطیت به انقلابیون جبهه شمال پیوست و در فتح قزوین شرکت داشت. روس‌ها مدتی او را از رشت تبعید کردند. در سال ۱۲۹۳ هجری شمسی، میرزا که تازه از تبعید آزاد شده و به رشت آمده بود به شدت تحت تأثیر ظلم و ستم نیروهای روس بر مردم گیلان قرار گرفت و تصمیم گرفت که به کمک دوستان مشروطه‌خواه خود دوباره دست به قیام بزند. اما این بار علاوه بر مطالبه آرمان‌های آزادی خواهانه مشروطه که آن را بر باد رفته می‌دید به دنبال نجات ایران و علی‌الخصوص گیلان از اشغال آشکار نیروهای نظامی نیز بود.

 

افکار میرزا توانست در دل قشرها و طبقات گوناگون مردم گیلان نفوذ کند. افرادی نظیر دکتر حشمت و میرزا حسین کسمایی که از چهره‌های تحصیل کرده و فرهیخته گیلان بودند، و یا حسن آلیانی و شیخ علی شیشه بر که از طبقات معمولی جامعه بودند در میان طیف طرفداران میرزا دیده می‌شوند؛ و بجز این‌ها میرزا توانست از حمایت چند تن از بازرگانان و کسبه معتبر از جمله حاج احمد کسمایی نیز برخوردار شود. تاریخنگاران عمدتاً قیام جنگل را به دو دوره مجزا تقسیم می‌کنند، که دوره نخست در ابتدا به مدت دو سال و به مرکزیت فرماندهی در کسما، و سپس به مدت نزدیک به چهار سال به مرکزیت رشت و به صورت یک حکومت جمهوری مستقل در کل ایالت گیلان بوده است. دوره دوم مصادف با نزدیکی طرفداران بلشویک‌ها به میرزاکوچک است.

میرزا در سال ۱۲۸۶ شمسی در گیلان به صفوف آزادی‌خواهان پیوست و برای سرکوبی محمدعلی شاه قاجار، روانه تهران شد. میرزا کوچک ‏خان بعدها نهضت جنگل را پایهگذاری کرد و در اواخر سال ۱۲۹۴ شمسی، همزمان با جنگ جهانی اول، چون اوضاع ایران را پریشان و آن را در اشغال بیگانگان می‌‏دید، با گرایش به اندیشه اتحاد جوامع اسلامی، کمیته‌‏ای به نام «اتحاد اسلام» را در حوالی تالش تشکیل داد.

 

در سال ۱۹۱۹ میلادی قراردادی میان ایران و انگلیس امضا شد که در صورت اجرا، نفوذ بیشتر انگلیسی‌ها را در ایران به دنبال داشت. انعقاد این قرارداد، زمینه حرکت‌‏های مخالف دخالت بیگانگان در ایران، از جمله نهضت جنگل را فراهم ساخت. در نهایت قیام مسلحانه میرزا کوچک خان با تعداد اندک یاران با وفایش در گیلان آغاز شد و در زمان کوتاهی از حمایت بی‌‏دریغ مردم آن سامان برخوردار شد. در این حال، قزاق‏‌های روسی و نیروهای انگلیسی و قوای دولتی، هر کدام جداگانه و یا متفقاً برای سرکوبی این حرکت، با گروه‌‏های چریکی جنگل درگیر شدند و این نشان می‌‏داد که افکار و آرمان‌‏های سردار جنگل با منافع و مقاصد هیچ کدام وفق نمی‏داد. اگرچه میرزا در ابتدا پیروزی‌های چشمگیری به دست آورد، اما پس از چند درگیری با قوای دولتی، بر اثر توطئه‌‏های روسیه و انگلیس و بروز تفرقه میان اعضای اصلی نهضت، نیروهای میرزا پراکنده شدند.

میرزا هم که به منظور گردآوری نیرو از زادگاهش خارج شده بود، در اثر برف و سرمای شدید در جنگل‏‌های شمال ایران توان خود را از دست داد. افراد رضاخان که در تعقیب او بودند، وی را نیمه جان یافتند و در نهایت یکی از یاران خائن جنگلی، سر میرزا را به نشانه پایان قیام جنگل برای رضاخان به ارمغان برد.

فرستنده: م. غزالی پور
منبع: ملیحه ملایی دبیر مطالعات اجتماعی


بازگشت به صفحه اصلی

توجه:دانلود و نصب دو نرم افزار فوق جهت استفاده بهتر از سایت پیشنهاد می شود .



 
جستــجو l ارســال مطلب l ارتبــاط با ما l سایتهای مفید l درباره ما
[ بازدید کننده حاضر : 971 ][ مجموع بازدید کنندگان : 2908364 ]
تمام حقوق مادی و معنوی مربوط به دبیرستان دخترانه مفتاح (دوره اول) می باشد
کپی برداری از مطالب سایت با ذکر نام سایت بلا مانع است
نشانی: مشهد مقدس- پنجراه سناباد بطرف آبکوه خیابان ابوسعید ابوالخیر -تلفن 38415524

@meftah_ghaemتلگرام و اینستاگرام

شماره پیامک:10002222400000
Powered by